HÜR

GÖKBAYRAK

DOĞU TÜRKİSTAN'IN SESİ

HÖR

KÖKBAYRAK

SHERQİ TÜRKİSTANİNG AWAZİ

    Anasayfa

    ŞEHİRLER

Ürümçi

Kaşgar

  Kaşgar Hitgah Cami

  A.K. İlkul Kalemind

  S.M. Kaşgarlı Kalem

Hoten

Yarkent

Turfan

      Turfan Uygur Kültürü

Gulca

Börütala

Kuça

Aksu

Karamay

KAŞGAR

Tarım Havzasının en önemli şehri olan Kaşgar, Tarım Irmağı’nın kollarından olan Kaşgar Suyu kıyısında kurulmuştur. Kaşgar, ismini kendi civarından  sıklıkla elde edilen “Kaş Taşı” yada diğer adıyla “Yeşim Taşı”nın adlarından almıştır. Kaşgar şehrinin tarihî M.Ö. 206 yıllarına kadar uzanır.  Bu şehir ilk çağlardan itibaren Tarım Havzasının ekonomik merkezi durumundadır.

Özellikle de halkın büyük çoğunlunun geçim kaynağını başta kilim, halı, seramik  ve tekstil dallarında olmak üzere el sanatları ve ticaret teşkil etmektedir. Kaşgar, tarihî İpek Yolu’nun da  üzerinde bir  ticaret şehri olmakla beraber, çok eski tarihlerden beri Doğu Türkistanlı tüccarların batı ile yaptıkları ticarette de bir önemli köprü olmuştur. Diğer taraftan da iki ipek yolunun kesiştiği bir yer ve Çin ile Orta Asya ülkeleri arasındaki transit taşımacılığın merkezi durumunda olması bu şehre daha da önem kazandırmaktadır.  Bu sebepledir ki; Çinli emperyalistler tarihîn hiçbir döneminde Doğu Türkistan’ı, dolayısıyla da Kaşgar’ı  ele geçirme fikrinden vazgeçmemişlerdir.

Kaşgar idarî olarak,  bir merkezi il ve 11 ilçeden meydana gelmektedir. Nüfus yoğunluğu olarak Doğu Türkistan’ın en kalabalık şehirlerinden biri olması gerekirken, Doğu Türkistan’ı  1949 da işgal eden Çinli’ler, Doğu Türkistan’ın gerçek nüfusunu gizledikleri gibi, Kaşgar’ın da nüfusunu dünya kamuoyunun bilgisinden gizlemektedirler.

Kaşgar; tarihte birçok Türk devletlerine merkezlik yapmıştır. Üzerinde hüküm süren ilk Müslüman Türk devleti hükümdarı Karahanlı Devleti’nin Sultanı Abdülkerim Saltuk Buğra Han’dır. Çin işgalinden sonra Mao’nun 1967’deki “Kültür İhtilali” (aslında ‘kültür katliamı’) döneminde ancak 100 kadar camii ve mescit sağlam kalabilmiştir. Doğu Türkistan’ın genelinde olduğu gibi, şehir halkının İslâm inancına sıkı sıkıya bağlı olması ve bu konudaki hassasiyeti sebebiyle bazı göz önündeki büyük camii ve türbelere dokunamamışlardır.

Kaşgar da, Kaşgar’ın sembolü haline gelen ve Hitgah meydanındaki 17. yüzyılda inşa edilmiş olan Tarihî  “Hitgah Camii” Uygur halkının en ehemmiyet verdiği bir camidir. Bunun dışında “Döng Mescit”, “Kaşgarlı Mahmut Türbesi”, “Yusuf Has Hacip Türbesi” gibi Uygur mimarisinin özelliklerini yansıtan mimarı eserler de bulunmaktadır.

Yalnızca Kaşgar’ın nahiyelerinden biri olan Aktuğ Nahiyesinin Barın kazasında meydana gelen bir “Millî Kurtuluş Hareketi” tarih sayfalarına “Barın İnkılâbı” olarak geçti…

Henüz Kaşgar’ın merkezine dahi ulaşmadığı halde Çin Kızıl Ordusu’ndan 200.000 özel harekât görevlisini haftalarca perişan eden “Doğu Türkistan Özgürlükçüleri” eğer günün birinde Doğu Türkistan sathında bir “Millî Kurtuluş Hareketi”ni başlatacak olurlarsa; işte o zaman Çinli işgalciler, o güne kadar fırtına öncesi sessizliği yaşayan Doğu Türkistan halkının kim olduğunu daha açık öğrenecektir.

Kaşgar'dan Görünümler