|
TURFAN
Doğu Türkistan'ın
merkezi Urumçi şehrinin 182 kilometre doğusunda bulunan Turfan, dağlarla
çevrilen bir havzada yer alır. Doğu Türkistan’ın, en sıcak, en kurak, en
alçak ve konumundadır.
840. yılında Başkenti
Karabalgasun'un Kırgızlar'ın eline geçmesinden sonra Uygurlar'ın büyük bir
kısmı Tanrı Dağları'nın kuzeydoğu bölgesinde yer alan Turfan havzası ile
Tarım havzasına göç etmişlerdir. Turfan havzasına göç eden Uygurlar, eskiden
oralarda yasamakta olan soydaşları ile kaynaşarak İdikut Uygur Devletini
kurmuşlardır. Doğu Türkistan'ın merkezi olan Urümçi'nin güney-doğusunda yer
alan Turfan çukur sahası deniz, seviyesinin 154 m. aşağıdadır. Çanağın en
alçak kısmında bir göl, daha doğrusu bir bataklık vardır.
"Alev Vahası" olarak
adlandırılan Turfan, Doğu Türkistan da hava sıcaklığı en yüksek olan bir
bölgedir. Burada yazın ortalama hava sıcaklığı 40 derecenin üzerindedir.
Burada kışlar dondurucu, yazlar ise çok sıcaktır. Ziraat yapabilmek için
sulamaya ihtiyaç vardır. Su, dağlardan inen akarsuların çevrilmesinden ve
kaynaklardan elde edilir. Ayrıca, İran'da olduğu gibi suları bahçelere sevk
eden galeriler vardır. Sulamaya dayanan ziraatın yapıldığı bu yerler
vahalardır. Uygurların Budist resim sanatının en mühim âbideleri Turfan
Murtuk civarındaki Bezeklik ve Kuçar Mingöy (Binev) mağaralarında
bulunmaktadır. Bunların mühim bir kısmı 20. yüzyılın baslarında A. Von Le
Gog başkanlığındaki Alman arkeologları tarafından Almanya'ya götürülen Uygur
duvar resimleri olup, simdi Berlin arkeoloji müzesinde sergilenmektedir.
Turfan havzasında büyük
bir ehemmiyet kazanan pamuktan ham madde olarak faydalanılmaktadır.
Turfan tam anlamıyla bir
üzüm cennetidir. Turfanlı'lar, son derece misafirperverdirler. Üzüm
Vadisi'nde "dünyanın en büyük tandırı" vardır. Uluslararası Kum Heykelciliği
Festivali Turfan'a bağlı Çişan ilçesinde yapılmaktadır. (Elbetteki bütün
bunlar emperyalist Çin Hükûmetinin müsaade ettiği ölçülerde yapılmaktadır.)
|
ŞEHİRLER
