|
Sanat
Doğu
Türkistan sanat ve kültür etkinlikleri bakımından çok zengin bir ülkedir.
Tarihte Uygur Türkleri'nin Ekim 1949'dan önce iki önemli haber ajansı
mevcuttu.
Bunun birisi
Doğu Türkistan Cumhuriyeti'nin radyo istasyonu, diğeri Doğu Türkistan
Cumhuriyeti'nin gazetecilik komitesidir. O zamanda özel yayıncılık ve
gazetecilik çok gelişmişti. O zaman yayınlanan gazeteler İttifak Gazetesi,
Türkistan gazetesi, Yaşlar Gazetesi ve Haber Gazetesi olup, sayısı 500 bini
aşardı. İttifak Dergisi, Doğu Türkistan Dergisi, Şairlik Dergisi v.b.
Bunların 200 bin tirajı vardı. O zaman dergiler aylık, gazeteler günlük
yayımlanırdı. Devletin o zaman da dış dünyadan sadece eski Sovyetler
Birliği, Batı Türkistan Cumhuriyetleri, Özbekistan, Kazakistan ile kitap,
gazete, dergi yayıncılığı münasebeti vardı. Türkistan Cumhuriyeti zamanında
bütün dergiler Uygur Türkleri'nin diliyle neşredilirdi. Bir başka gazete de
Rusça idi. Doğu Türkistan ile şimdiki bağımsız Türk Cumhuriyetleri'nin
münasebetleri çok iyiydi. Haberleşme çok hızlıydı. Özbekistan'da yayınlanan
dergiler, gazeteler, kitaplar anında Doğu Türkistan'a gelirdi. Örneğin;
"Şark Hakikati Dergisi" her zaman Doğu Türkistan'a gelirdi.
1949
Ekiminden sonra komünist işgalciler bunların hepsini iptal etti. Doğu
Türkistan'a Çin'in dergilen tercüme edilerek neşredildi. Demek ki Doğu
Türkistan bağımsızlığını kaybettiği zaman her şeyini yitirdi. Dünyada
özgürlük kadar tarifi mümkün olmayan mutluluk yoktur.
Günümüzde
televizyon ve radyo kanalları Çin komünistlerinin kontrolünde yayın yapıyor.
Doğu Türkistan Dünya ile kendisi arasında hiçbir bağlantı kuramıyor. Çünkü
Doğu Türkistan Çin işgalcilerinin sömürgesi olmuştur.
Dünya
kültürüne çok büyük katkıları olan sanat ve kültür kurumları vardır. Mesela;
tiyatro, müzik orkestralar, kültür müzeleri, kütüphaneler, kültür merkezleri
tamamen devlet tarafından kurulmuştur. Doğu Türkistan'ın tüm vilayet
nahiyelerinde sanatçıların teşkilatı vardır. Onlar çeşitli tarihi eserleri
değerlendirir ve yeniden restore eder. Ama Çin işgalcileri Çinlileştirme
maksadıyla Müslüman Türkler'in bu eşsiz eserlerini bozmakta ve yok etmektir.
|
