Makali Arhipi

2007 Uygurca Makaliler

Wetinimiz “Uyghur eli”,“Uyghuristan” mu

Yaki Sherqiy Türkistan mu?

12. Ay 2007 İstiqlal Giziti 39. San

Sherqiy Türkistan dawayimizning qehriman musteqillik jengchilirining mewqelik bir yol tutush mejburiyetliri bar. Bu muqeddes yolning yolawchiliri aldi bilen qaysi milliy nishan boyiche küresh ilip baridighanliqlirigha jiddiy halda bir qarar berse boludu.
Herqaysi dunya döwletliride puxra bolush süpiti bilen yaki siyasiy mülteci bolush süpiti bilen turuwatqan sherqiy türkistan muhacirlirining teshkilleshliri bilen paaliyet ilip beriwatqan 50 din artuq teshkilat bar. Bu teshkilatlarning herqaysi xadimliri ishgaliyetchi xitay imperialistlirini ortaq düshmen dep hisaplaydu, epsus ki ishgal astidiki vetinimizning qedim tarixtin beri “Sherqiy Türkistan” dep atilip kelghen nami hazirqi künde “uyghur eli”, “uyghuristan” yaki bezi kishiler teripidin xitay hökümiti qoyghan “shinjang uyghur aptonom rayoni” dighenge oxshighan cölishler bilen telappuz qilinmaqta.

Heqiyqette bolsa herqaysi sherqiy türkistan oghul-qizliri birla mexset etrapida chemberches bolup qedim tarixtin tartip sherqiy Türkistan diyilip kelghen we bu namda sansiz eserler yizilip chiqqan bir jurtning istiqlali üchün köresh qilmakta dep oylaymiz.

Ehwal bundaq bolghanda bezi kishiler nime üchün wetinizni heqiyqiy nami bilen “Şherqiy Türkistan” dep telappuz qilmaydu?

İshgaliyetchi xitay guruhi bolsa yuqirida eytip ötkinimzdek wetinimizning namini “uyghur eli”, Uyghuristan”, yaki “shinjang uyghur aptonom rayoni” dep telappuz qilghucilerdin nahayiti bek xoshal
Yana bir tereptin weten sirtidiki bir türküm kishiler we bezi teshkilat xadimliri xitay hökümitining 1955- yili dunya jamaetchiligining közini boyash mexsidibilen ilan qilip qoyghan likin hich qachanda emiliyetge ashurulmighan we pütünley qeghez yüzidila qalghan ”Aptonomiye Qanuni”da yer alhgan maddilarning ijra qilinishidin medet kütüp “bizge istiqlal kirek emes, Aptonomiye hoqoqimizning terkwide yer alghan maddilar yolgha qoyulsa boliwiridu”, yaki “Yüksek Aptonomiye birilsun.” dighenghe oxshighan xiyanetchilik buraydighan exmaqliqlerni otturigha qoymaqta.

Sherqiy Türkistan xelqighe qarita xitay hökümitining zulumliri barghansiri chikidin eshipkitiparudu. tughut cheklesh ponkitlirida biguna bowaqlerning ve yash anilarning qirghinchiliqga uchrawatqan, diyniy itiqati sewibi bilen kishilerning soraqsiz halda turmigha tasliniwatqan, Uyghur xelqining öz ziminliridin sürgün qilinip chiqirilip shu yer-ziminlerghe xitay aqqunliri orunlashturiliwatqan bir mezgilde yürighini aliqinigha elip turup tel töküs sherqiy türkistanning milli musteqilliqini qolgha keltürüsh üçün köresh qiliwatqan, bu muqaddes yolda tatliq janlirini, issiq qanlirini pida qiliwatqan mujahit qirindashlirimizdin qilchilükmu haya qilmastin weten sirtigha chiqiwalhgan bezi kishilerning necche esirlerdin bügünki künghe qeder SHERQİY TÜRKİSTAN nami bilen tonunup, tonutulup kelgen yurtimizning isimini, isimi cismighe muwapiq kelmeydighan halda “uyghur eli”, “Uyghuristan”, yaki ishgaliyetchi xitay hökümitining telappuzi bilen “shinjang uyghur aptonom rayoni” dep atashliri qaysi türlük wetenperlik bilen maslishidu?

Dunyadiki hichqandaq impirialist döwlet xitay asariti astidiki jurtimizni xitay bilen bolghan munasiwti buzlupqalmasliq üchün “Sherqiy Türkistan” dep telappuz qilmaydu. Undaq bolsa özliri uyghur turuwlighin Sherqiy Türkistanning isimini toghur telappuz qilmighanlarning qaysi imperialist dunya döwliti bilen munasiwti bar? dep sorash toghur kilidu…
 

 TASHQİRİ DUNYADİKİ XİTAY ĞALCHİLİRİ

11. Ay 2007 İstiqlal Giziti 39. San

Sherqiy Türkistanda ishgaliyetçi Xitayning zulmi astida yasahas imkaniyiti qalmighan bezi qirindashlirimiz bir yol tipip özliri chegra sirtigha chiqip kitip, amalsiz Sherqiy Türkistan'da yashash mejburiytide qalghan xelqimizning dadu-peryatlirini xelqaragha uxturushqa tirishsa birtürküm kishiler ularning aldini tosushqa urunmaqta.

Wetinimiz Sherqiy Türkistandin Gherbi Türkistan arqiliq yolgha chiqqan kishiler bir tutash chegragha ige bolush sewebidin aldibilen Qazaqistan we Qirghizistanlargha qedem besip shu tupraqta oltiraqlishishqa tirishsa, necche on yillardin beri shu yerde oltıraqleship puxra bolghan bezi Uyghurlar yengi kelghen uyghurlargha siyasiy qorqu selish arqiliq ulerning olturaqlishishigha imkaniyet bermeywatudu.

Yana bir tereptin bolsa Qazak we Qirghiz hökümetining xadimliri xitay hökümiti bilen eghiz-burun yaliship Uyghurlargha qarita bir öchmenlik siyasiti ishlitiwatudu. Hetta ki bezi Uyghur siyasi qachqunlarni xitaygha tutup berish yaki tutqun qilip turmigha tashlasqa oxshighan we özlirimu teghighe qol qoyghan xelqarada kishi hoquqini qoghudash exitnamilirini depsende qilish cinayetlirinimu ijra qilip kelmekte.

Keyinki mezgilde wetendin ayrilish mejburiyitide qalghan kürminglighan sherqiy Türkistanliqlerningmu Türkiye'de yaki herqaysi yawrupa döletliridimu oxshas ahwallar bilen uchrishishliri ihtimaldin tashqiri emes.

Yana bir tereptin bolsa bezi teshkilatlarning xitaybilen tijaret qiliwatqan ya ki xitay bilen mexpi alaqa baghliwalghan közi aç xadimliri bezi biçare uyghurlargha yalghandin yari-yölek bolush wedisi biripqoyup siyasi tehdit silish arqilik ulerni özlirining tijari we siyasi menpeetliri üchün kozir qilip öz kol astida tutup tutuwatudu.
Bunungha oxshighan iki yüzlük teshkilat xadimliri, her qaysi döletlerde mültecilik üchün iltimas birip müntezir boluwatqan ya ki puxra bolush üchün iltimas birip saqalawatqan Uygurlarning, özlirining lenetlik paaliyetlirini sezipqelip pash qilghan kishiler bilen munasiwet bağlashlirini yaki uler bilen her qaysi sewep bilen bolmusun körüshüshlirini, “eger palanchi bilen körüshidighan bolsang ishinni toxtutup qoyimiz” digen tehditler bilen meni qilip kelmekte.
Milliy dawayimizning mexsetke yitish yolida bekmu layaqetsiz bolghan, özlirining shexsi menpeetliri üchünla ishlestin bashqa nerse bilmeydighan bezi kishiler ishgal qiliwalgan orunni mushtumzorliq bilen besip olturup öz yanchuqlirini tomlashni birinchi nishan qilip kelmekte.Herqaysi dunya döletlirirde sersan bolup yürgen Sherqiy Türkistanliqler eger mejbur bolmisa öz yurtliridin ayrilip hergüzmu musapirchiliqning derdini tartmaydu. Emma bu mezlumlerning ahwalidin istipade qilghuchi bezi mütikebbir we müttihem kishiler chekidin ashqan xiyanet we zulumliri bilen xitay müstemlikichilirining tasqiri dunyadiki temsilciliri bolush süpitide bezi Uyghurlargha chong qiyinchiliklarni salmaqta.

Mushu kemde tashqiri dunyadiki birtürküm xitay ğalchilirining besimi astida hayat köchüriwatqan bezi sherqiy Türkistanliq kirindashlirimizgha ulug xudadin sewir, casaret we kuch- quwwetata qilishini tileymiz. Bu xitay ğalchiliri bir kün emes bir kün özliri kolighan origha chüshüp yoq boludu. Chünki Mezlumning duwasi shübhisiz qobul bolmaqchi…

Töhmetlerghe Reddiye Birishning Ehemiyeti

10. Ay 2007 İstiqlal Giziti 39. San

Bügünge qeder Xittay hökümiti herqaysi dünya döletliride puxra bolup yashawatqan yaki waqitliq kün köchiriwatqan sherqiy Türkistanlikler üstidin“terörchi” dighen bir quruq töhmet bilen dunya döletlirighe ve amiwi teshkilatlargaha “öy igisidin oghur küchlük” dighenge oxshighan bir mutehemlik bilen dad'u-peryat qilip kelmeke.
Epsüs ki, webezen dunya döletliri xittay hökümitining bu töhmetlirighe ehemiyet birip öz terkiwide yashap demograsiyening özlirighe berghen heq-huquqlerdin paydilinish arqilik paaliyet elip beriwatqan shehislerge yaki amiwi teshkilatlargha “Çapan astidin kaltek körsütüsh” usuli bilen besim ishlitip kelmekte.

Xittayning töhmetlirighe we dunyada xittayning töhmetlirighe ishengen döletlerning sherqiy Türkistanlıqlerghe bolgan “ğherezlik” köz qaraslirigha waxtida qarshilik bildürüsh munasiwetlik döletlerde turushluq Sherqiy Türkistan teshkilatlirining milliy wezipisi sanilidu. Emma hechqaysi sherqiy Türkistan teshkilatlirining hazirgha qeder ishgaliyetchi xittay müstebitlirining dunya boyiche yürgüzüp kiliwatqan gheyri insani qilmishlirigha waxtida tizlik we jiddiyetlik bilen qarshiliq bildürgüni yoq. Bu ishga kireklik ehemiyetni berip xittayning mutehemliklirighe hich qanche wax ötküzmestinla qarshilik bildürüp kiliwatqan birla orun Germaniyening München shehride pa'aliyet elip bériwatqan “Sherqiy Türkistan Informatsiyon Merkizi” we unning reyisi Abdujelil Qaraqash bolup kelmekte.

Germaniye'de “Sherqiy Türkistan Informatsiyon Merkizi”din tashqiri paaliyet elip beriwatqan yana 3 teshkilat mevjut bolup, bu tehshkilatlar xittayning töhmetlirighe yaki Germaniyediki bezi orun yaki shexislernin sherqiy Türkistan xelqighe bolghan xatalıq köz qarashlirigha nime üchün qarshiliq bildürmeydu?

Bir misal körsitidighan bolsaq; 9ayning 4küni kechte, Germaniye bixeterlik organliri, 9ayning 11 küni Germaniyediki Amerika herbiy bazisigha we Amerikiliqlar toplushidighan jaylargha, shundaqla Frankfurt ayrupilan istansisigha bomba bilen hujum qilishni pilanlighan 3 neper terorisni qolgha chüshürgen idi. Germaniye döwlet telewiziye qanili “ZDF” da bu heqte berilgen bir söhbet purogrammisida, qolgha chüshken 3 neperning “Özbekistan İslam Herikiti”ning tarmighi hesablanghan “İslami jihad” teshkilatining ezaliri bolghanliqliri, bu teshkilatning bolsa ElQayide bilen alaqisi bar bir teshkilat bolup, bu teshkilatning asasiy mexsidining Ottira Asiya rayonida umumiy yüzlüghün Sherqiy Türkistannimu öz ichige alghan halda “Türkistan Islam xelipiliki” qurush ikenlighi bayan qilinmaqta idi. Bundaq köz qarash bolsa biz Sherqiy Türkistanlikler üchün bekmu xeterlik bir ehval bolup, waxtidila juwap yandurush kireklik idi.

Birla “Sherqiy Türkistan Informatsiyon Merkizi” ning reyisi Abdujelil Qaraqash, Uyghurlar heqqidiki yuqarqi köz qarashqa tizlik bilen reddiye bildürüp bu qarashni keskin ret qildi… Bu xususta nime üchün bashqa teshkilatlar reddiye bildürüshmidi? dep sorash toghur kilidu.

İsimizdin hich qachanda chiqarmasligimiz lazim ki, wax ötküzmestinla ret qilinmihan yaki qarshiliq bildürilmighen we biz sherqiy Türkistanliqlerni qarilaydighan her qandag söz, maqala yaki köz qarash pishanimizgha chaplanghan bir ahanet bolush süpiti bilen muqeddes dawayimizgha zerbe biridighan bir amil bolup qaludu.

Ayilini muhapizet qilish Bekmu muhim!

9. Ay 2007 İstiqlal Giziti 38. San

Ayile, insaniyet alimining eng qutluk we ulug organliridin biri dep sanilidu. Çünki her bir kishi bowakliq mezgilidin tartip chong bolup xelqning arisigha qoshulghiche eng muhim telim-terbiylerni ayile mextipide körüp ögünidu. Diyniy, milliy hesletlerghe aldi bilen ayile organida irishidu. Çonğni hörmetleshni, özidin kichikke meri-shepqet körsitishni, heqqaniyetni qollap-quwetleshni, zalimlerning zulmigha boysunmasliqni yana öz ayiliside ögünidu.
Mana mushundaq mühim amiller tüpeylidin ayilini qoghudashning döletni qoghudash bilen oxshash ikenlighini eytqan ejdatlirimiz mana bu amillerghe riayet qilish boyiche neche esir müdet bilen dölet idare qilghan iken. Ayilining xelq ichide bekmu mühim bir orungha ige ikenlighi hemmemizghe melum. Bu sewep bilen ayilining tinchlighi, muqimlighi we salametchilikighe yiterlik dericide ehemmiyet birish hem diyniy, hem, vijdaniy we hem de milliy bir weziype bolushi lazim. Chünki hazirqi mezgilde dölet muqimlighini mengü saqlap qilish, ayile xelqining birbirlirighe bolghan hörmiti, itaati we oxshash iddiyeghe ige bolushlirini temin qilish bilen mümkin bolalaydu.
Yaxshi ayileler ichide telim-terbiye alghan, ata-ana shepqiti bilen chong bolup qatargha qoshulgan kishilerning ilgiride özighe, ayilisighe, wetinighe we millitighe paydiliq kishiler bolup chiqidighanlighi köz aldimizdiki bir heqiyqet.
Munularni yaxshi bilghen düshmenlirimiz Sherqiy Türkistanda Uyghur nesilliri üstide buzghunchiliq qilish, yash ösmürlirimizbning minğisini qaymuqturush arqiliq özlirining (xitayning) iddiyesighe mashlasturush üchün türlük tesebbüshlerghe urunmaqta.
Uyghur xelqining öz ichidin chiqqan birtürküm milliy munapiqler wasitisi bilen xittay ishgaliyetchiliri namrat dixan ayililirining perzentlirini (bolupmu xususen qiz balilarni nishanigha alghan halda) zoruwanliq bilen jighiwelip yaxshi(!) wediler bilen aldap ichkiri xitay ölkilirighe ishleske yötkep kitiparudu. Yana bir tereptin Uyghur balilirigha yiterlik oqush imkaniyiti bermestin ularni xitay hökümiti xalighan xaraqterlik kishiler bolushqa qistimaqta.
İshgaliyetchi Xitay hökümiti ata-anilarni turmush cihettin nacharlashturush arqiliq ulerni rohiy chüshkünlük uchrutup ayile ichide pacielik ehwallerning yüzbirishighe sewepci boluwatudu.
Bir döletni ishgal qilish niyitide bolghan düshmenlerning aldi bilen ichkiri qalaymiqanchilik wujutqa keltürishi kirek. Bu sewep bilen döletning ing kichik emma ing mühim uli bolghan ayile ichide, ayile ezaliri arisida birbirlirighe ishenchisizlik, inavetsizlik, her kishining öz aldigha ayrim bir ixtisadi erkinlik izdinishi, ayile chonglirigha itaatsizlik gilish dighenghe oxshighan qozghilanglar ottirigha chiqiridu. Bu qozghilanglar bilen ayile orginida parchilinish bashlinidu… Shunig bilen asta asta döletning terkiwini ajizlashturup düshmen armiyliri asanliq bilen shu döletni isghal qiliwalidu…
Mexsetke kelsek; bolupmu biz chet ellerdiki Sherqiy Türkistan xelqi bir necchilighan dunya döletlerining xelqliri arisigha arliship yashas mejburiytimiz bar. Bu sewep bilen mümkün qeder milliy ayile mediniyitimizni saqlap qilisqa tirshsaq boludu. Ayile organini jütürüp qoyghan bir milletning millet bolush süpitinimu jüttürüp qoyidighanligliri ochuq bir heqiyqet. Undaqta dölet qurusqa mime hacet?

NOBEL MUKAPATİ MU? YAKİ İSTİQLAL MU?

7. Ay 2007 İstiqlal Giziti 36. San

Sherqiy Türkistanni 1949- yili bisiwalghan Xitay mustemlikichiliri Tibetnimu 1950- yili ishgal qiliwaldi. Bezi Xitay tarixchiliri, Tibetni yüen sulalisidin bashlapla xitaygha tewe, xitayning ayrilmas bir qismi diyishsimu likin Tibet, tarix boyiche öz aldigha dunyadiki melumluq döletlerdin biri bolup saylinidu. Chünki tibet xelqiningmu öz ana tili, diyni itiqati (Umumiyet bilen Budist)edibiyat-sen'iti, mediniyiti we tupriqi mevjut idi. Likin Xitay ishgaliyetchliri tibetliklerning her qandaq bayliqlirini, umumiy mewjutliqini qolidin tartiwaldi. Ulerni qetliamlargha uchratti, astsimilatsiye qilish, erqiy töwenlesh we diyniy depsendichiliklerghe uchratti. Tibet xelqi tarixta misli körülmighen halette namratchilikga, sapaletchiliklerghe duch keldi. Ehwal bu bolghandin kiyin Tibet xelqining öz musteqilliqini qaytidin öz qoligha keltürüsh we Tibet xelqining öz tegdirini özi belgilesh hoquqigha ige bolushi üchün küresh qilishi, BDT yaki xelqara kishi hoquqini koghudash mexsidi bilen qurulghan amiwiy teshkilatlarning nizamnamilirida yer alghan maddilirigha qet'en xilapliq qilmaydighan bir ehwal.

Xelqaragha melum bolghinidek Tibet xelqining rohani dahisi Dalay Lama yurtini tashlap hindistangha chiqip kitishke mejbur boldi. Dalay lama aridin ötken neche on yil ichide toxtalghusiz dunyaning köp sandiki döletlirighe ziyarette bolunup, Tibet xelqining echinishliq ehwalini xelqaragha namayan qildi. Özi barghan döletlerde sözligen nutuqlirini umumiyet bilen “yer shari tinchliqi we mehri” temisida berishke terishti. Dunyaning herqaysi Budist dinigha itiqat qilidghan dölet erbapliri we yana bashqa dingha ishinidighanlar Tibet mesilisighe köngül bölüp Dalay Lamagha yari-yölek bolushti.
Emma Dalay Lama 1989-Yili nobel tinchliq mukapatigha erishkendin kiyin Tibet davasining bashqiche bir yolgha kirp kitiwatqanlighini köriwilishmu enchila tes emes. Qandaqtur 1989- yili Nobel tinchliq mukapatini alghan Dalay Lama Tibetning İstiqlalini telep qilishni bir terepke ishtririp qoyu 1990- yilidin bashlapla Tibetke “ali Aptonomiye” telep qilishqa bashlidi. Nime üchün dighende Dalay Lamagha Nobel mukapati bergen döletler “Tibetke istiqlal emes Ali Aptonomiye telep qilsang Nobel mukapati birimiz” digen bolsa kirek.

1990- yilining otirilirigha kelghinimizde Dalay Lama Xitaydin ayrilip musteqil bir dölet qurishqa tirishmaydighanlighini, buningha hem kirek yok ikenlighini, xitay hökümitining tibetke, Tibet xelqi xalaydighan bir Ali Aptonomiye bersilam boldighanlighini ilan qilishqa bashlidi…Yana minig köz qarishim boyiche Tibet xelqining istiqlal nishani bir Nobel mukapatigha tigishilip ketkendek turudu.

Bu ehwalning arqa körinishighe qarighanda biz Sherqiy Türkistan xelqini endishighe salghan nerse bolsa hazirqi mezgilde Sherqiy Türkistan xelqining pishqedemlirighe Nobel mukapati birish vedisi bilen xelqimizning minğisini qaymuqturup “Silermu 'İstiqlal' emes, 'Ali Aptonomiye' telep qilingla” deydighan bir “xelqara” teklipningmu ottirigha chiqip qilish ihtimalining barlighi… Mening köz qarishim bilen meyli herqaysi gerp döletliri bolmusun, meyli Amerika bolmusun dunyada musulman Türk millitining “istiqlal” we “erkinlik” bayrigini cawlan qildurup ottirigha chiqiishini xalimaydu.
Eger de Tibetning “istiqlal” deydighan bir nishani qalmighan bolsa bu ehwal Tibet xelqining öz ixtiyari…

Emma Sherqiy Türkistan xelqining ezeldin tartip bir İstiqlal nishani bar, buningdin kiyinmu bar boludu. Chünki bir milletning İstiqlali Nobel mukapatigha tigeshkidek erzan emes!

MİLLİY DAWAYİMİZNİ ALDİ BİLEN TÜRK

QİRİNDASHLİRİMİZGHA UXTURAYLİ

 6. Ay 2007 İstiqlal Giziti 35. San

Tarix, mediniyet, til, diyniy itiqat, milliy we idiyewiy cihetliridin omumiy yüzlügin maslashqan Türk xelqi bilen Sherqiy Türkistan xelqining qerindash xelqler bolghanligini pütün dünya döletliri we milletliri yaxshi bilidu.

1949- yilida Sherqiy Türkistan tupraqliri duch kelgen Xitay ishgaliyiti dunyada nayiti zor inqaslerni qozghighan bolsumu lekin bu künge qeder hich qandak dunya döliti yaki amiwiy xelqara teshkilatlerdin jiddiy bir naraziliq otturigha qoyulghini yoq.

1950- yilliridin bashlap chegra sirtigha chiqis imkaniyitghe erishken merhum Eysa Yüsüp Aliptikin we Muhammet imin Buğra ependile Hindistan yoli bilen Türkiyege kilip orunlashqandin kiyin Sherqiy Türkistanning echinishliq ehwali gizit, jornal ve tertiplenghen türlük konpiransla arqiliq Türkiye xelqighe uxturilishqa bashlandi. Chünki Sherqiy Türkistan xelkining ehwalini rohi we idiyewiy cihettin qolayliq bilen uhqidighan xelq yana Türk xelqi idi. 1960- yilliridin bashlap yana chegra sirtigha chiqis pursitige ige bolghan bir qisim Sherqiy Türkistan xelqiningmu asasiy nishani qaysi yol bilen bolmusun Türkiyege kelip orunlushush bolghan idi. Axirqi bir neche on yil ichide xariciy döletlerghe qarap yolgha qoyulghan webezen qirindashlirimizmu hem qazaqistan we qirghizistan arqiliq Türkiyege kilip orunlushisni xalighan bolsumu likin Xitay hökümiti bilen Türkiye hökümetliri arisida toxtam qilinghan bir türküm ixtisadi we siyasiy sewepler tupeylidin muhacir qirindashlirimizghe asanliq bilen puxraliq hoquqi birilmes bolupqaldi.
Bu ehwal sewibi bilen webezen qirindashlirimiz xelqara hoquklardin istipade qlish yoli bilen herqaysi dunya ölkilirighe, xususenmu Germaniye, Kanada we Amrika döletlirghe iltica qilish mejburiyitide qaldi…

1960- yilliridin bashlapTürkiyedin köpligin yawrupa döletlirighe ishlemchi süpiti bilen kelghen Türk qirindaslirimizning sani hazirqi künde 5 milyondin eship ketti. Mexsetke kelsek; Bu qirindashlirimiz herqaysi yawrupa döletlirirde pul tepip, öy-makan tutup, ish orunlirigha ige bolup, öz aldigha kürmünglighan ejnibiy xelqlerni qol astida ishlitish dericisighe yetti. Bu qirindashlirimiz öz ara teshkilatlerni qurup çhiqish arqiliq yawrupa döletliride özlirining kishilik hoquklirini qoghudash we örpe-adetlirini saqlapqilishqa tirishiwatudu. Shundaqla xelqarada we yawrupa döletliride siyaset sen'itini ögünishti. Hettaki birnecchilighan yawrupa döletliride parliment ezasi bolghanlermu yoq emes. Sherqiy Türkistan xelqighe hem hing köngli bilen yari-yölek bolidighanlarmu mana bu Türk qirindashlirimiz.

Aldibilen eytip ötkinimizdek Yavrupa döletlirighe herqaysi yollarbilen yetip kelghen Sherqiy Türkistanliq qirindashlirimizningmu sani barghansiri eship kitiparudu. Bulerning arisidin milliy mesilimizghe köngül bölmigen we birla qosaq biqishni mezxset qilghanlermu yoq emes. Emma qaysi shert-sherayit astida bolghanlighidin qet'i nezer milli küresh meydanini bikar qoymighan qirindashlirimizning sani teximu köp.

Deydighinimiz shuki; herqaysi dünya döletliridiki Sherqiy Türkistan jengchilirimiz aldi bilen Türk qirindashlirimizghja milliy dawayimizni yaxshi we keng dayiride uxturalmastin, dunya jamametchilikighe, dunya siyasiyonlirigha we qalghan dunya kishilik heq-hoquqlirini qoghudash mexsidi bilen paaliyet körsitiwatqan emiwiy xelqara teshklatlargha hich qachanda layiqi bilen uxturalmaydu…

ASASİY MEXSETNİ UNUTMASLİQİMİZ KİREK

5. Ay 2007 İstiqlal Giziti 34. San

Xususen axirqi bir neche yil ichide Sherqiy Türkistan mesilisi barghansiri dunyadiki bir qisim döletlerning siyasiy qoraligha aylinipqilish aldida turuwatudu. Bu ehwal pütünley heqiyqetke aylanghan teqdirde muqeddes dawayimiz intayin chong dericide ziyanga uchrighan boludu. Buning aldini ilishning birlam yoli ushtumtut ottirigha chiqip qalghan birtürküm dava xadimlirigha(!) zereklik bilen qarap mundaq kishilerning bashlamchiliqlirigha aldinip ketmeslik…

Milliy davayimizning mundaq bir xeterning qirghiqigha kelip qelishigha Sherqiy Türkistan jamaetchiligi ichide paaliyet körsitiwatqan teshkilatlarning bezilirining xadimlirining mexsettin tashqiri xelqara münasiwetler ornitish yoligha kiripkitip bir türküm chong döletlerning ğalchisi bolushqa urunghanliqlirining sewepchi boluwatqanlighini körüwelish enchimu tes emes.

Öz mexsidini yiterlik derijide dunya jamaetchiligighe uxturalmighan sherqiy Türkistan xelqining milliy nishanigha yetip berishi kündin künge kechikip kitiparudu. Milliy dawayimizning heqqani bir telep ikenlighige xelqarani ishendürishning eng mühim qismi barliq Sherqiy Türkistan teshkilatlirining oxshash mexset etrapida pikir bayan qilishliri bilen mümkün boludu. Dunyadiki 50 neche Sherqiy Türkistan teshkilatining peshqedem ziyaliliri birbirliri bilen pikir almashturush arqilik dunya epkarigha milliy dawayimizni izhar qilish xususida mürige müre tirep tilekdashliq qilishliri kirek.

Bir teshkilatning xadimliri wetinimzning tarixiy namini ezeldin tartip Sherqiy Türkistan dep telappuz qilsa yana bir teshkilatning xadimi “Uyguristan” deydu. Bir teshkilatning xadimi hich qandaq shertni qobul qilmastin müsteqilliq we istiqlalni qolgha keltürüshni mexset gilghanlighini bayan qilsa yana bir teshkilat xadimi otturgha chikip “aptonomiye” telep qilgahanlighini we wetinizning bayliqliridin teximu köpraq istipade qilisni arzu qilghanlıqdek bekmu pes tebietlik puraydighan mexsetlerni bayan qilmakta.
Köz aldidiki ehwal bundaq bolghachqa xelqaradiki izzet aburuyimiz barghansiri tövenlepkitish tehtidi astida turuwatidu. Herqandaq müsteqil teshkilatning uluğ mexsetke erishish yolida öz aldigha perqlik sistemalerni tesis qilghan bolushi normal bir hadise. Emma esliyette mexset qilinghan heqiyqiy nishanning oxshash we bir bolushi asasiy we omumiy telep bolushi kirek.

Bir millet üchün hörlük, İstiqlal, Erkinlik dighenghe oxshighan kishi üchün chong ehemmiyetke ige bahasiz meniwiy xezinelerni qolgha keltürüsh ishlirini ishgaliyetchi Xitay döliti bilen siyasiy ziddiyetliki mewjut bolgan bezi chong döletlerning insawigha tapshurup berip özliri shu döletlerning qorchaq xadimlirigha aylinisni we ulerghe xushametchilik qilishni qobul qilghan bir türküm Sherqiy Türkistan teshkilat xadimliri bekmu chong idreksizlik ichige chüshüp muqeddes dawayimizgha ölchemsiz ziyankeshliklerni yetküzüshmekte.

“Sherqiy Türkistan dawayimizni hazirgha qeder beynelmilel bir dawagha aylandurush üchün hich qandaq yardem bermidi”dighenghe oxshighan barchi gunani BDT’gha we dunyadiki xelqara kishilik heq- hoquqlirini qogudash teshkilatlirigha artip qoyup öz üstimizghe qerz bolghan milliy we mejburiy weziypilirimizni heqqaniyet bilen ötimisek uluğ mexsetke qandak yiteleymiz?
Asasiy mexsetni yana bir qetim ünlük halda izhar qilish toghur kelse, wetinimizning birla nami ezeldin ebidiyetgiche SHERQİY TÜRKİSTAN, yana birla mexsidimiz İSTİQLALİMİZNİ KOLGHA KELTÜRÜSH…bashqa nerseler telep qilguchilerning bashqa mexsetliri bar…

Xitay Hökümitining Kelgüsidiki 15 Yilliq Pilani

4. Ay 2007 İstiqlal Giziti 33. San

Nöwette dunya xelqliri ichide sani bekmu tizlik bilen köpiyip kitiwatqan birla xelqning xitay xelqi bolghanligi xelqaragha melum bolup turghan bir hadise. 2006-yili xitay xelqi 7 milyon kishi köpeydi. (“Germaniye dolqunliri” Radiosining 3 ayning 2 küni bergen xewiri) Her yil bu köpiyish hadisisi toxtalghusiz dawamliship kitiparudu.
Xitay hökümiti bolsa öz ishgaliyiti astidiki Sherqiy Türkistanda “planlıq tughut siyasiti yolgha qoyulghandin kiyinki mezgilde 3 milyondin artuq bowaq az tughuldi” (AFP) dep maxtinip yürmekte. Bu ehwalgha qarighanda meyli “tughut cheklesh ponkitliri” diki xadimlerghe bolmusun, meyli herqaysi doxturxanlarda weziypilik xadimlerghe bolmusun xitay hökümeti teripidin “mexpiy xizmetler”ni ijra qilis weziypiliri tapshurghanligi melum bolup turudu. Yana xitay ayilelerghe qarita noposning köpiyshi üchün türlük étibar bérish siyasetlirini yolgha qoyush bilen öz ara keng kölemde teshwiq qilip xitay noposini östürmekte. Qandaq digende, xitay hökümiti Sherqiy Türkistanda we xitayning ichkiri ölkiliride oxshash “planliq tughut siyasiti”ni ijra qiliwatqanlighini ilan qilsa nime üchün xitay xelqining sani üzliksiz köpiyip sherqiy Türkistan xelqining sani normal halda ösmeywatudu?
Undaq bolghanda xelqarada ishgaliyetchi we atsimitsiyechi xitay hökümitining öz xelqining köpiyshi üchün mexsus bir program ijra qiliwatqanlighi pikri peyda boludu.

Yana bir tereptin qarighanda Xelqaraliq kishilik hoqoq teshkilatliri, Xitay hakimiyitining “pilanliq tughut siyasiti” sewibi bilen bezi Xitay ayililirining yengi tughulghan qiz bowaqlarni öltürüwitip oghul tépishqa yüzlengenlikini xitaydiki yilliq kishilik heqliri depsendichilikliri doklatliri arqiliq eyiplep kelmekte.

2007-yili Xitayning ichkiri ölkilirighe “Bir ailidin birni elip mengish” siyasiti buyiche Sherqiy Türkistan yashliri xitay ölkilirige ishleshke berishqa mejburlanmaqta. Shundaqla Sherqiy Türkistandiki Wilayet, nahiye we yezilarda xitay hökümiti mexsus “ish'xanilar” tesis qilip, her qandaq yalghan wediler bilen yezilardiki qizlirimizni türkümlep Xitayning ichki ölkilirige, ishleshke iwétish seperwerliki bashliwetti. Qizlirimizni “ishchilik” üchün xillash jeryanida hökümet xadimliri “chirayliq bolush, toy qilmighan bolush”dighenge oxshighan shertlirini otturgha qoyghan.
Yana “Germaniye Dolqunliri” Radiosining bergen xewiride Xitayda erler omumiy noposning 51.5 pirsentni igellighen bolup, yengi tughulghan bowaqlarning ichide oghullarning sani köp bolghanligi üchün bezi xelqara analizchiler kelgüsi 15 yilda 30 milyon erkishining Xitayda xotun tapalmaydighanlighini bayan qilishmaqta.

Xitay hökümitining “Bir ailidin birni elip mengish” shuarini kötürüwelip Sherqiy Türkistanning yeza- nahiyeliridin mexsus halda namrat dehqan aililiridiki yash qizlirimizni türkümlep Xitayning ickiri ölkilirghe “ishleske” elip ketishi kelgüsidiki 15 yilning qaranguluk pilanini ochuqmu ochuq körsütüp turmaqta.

İshqaliyetchi Xitay hakimiyiti bir tereptin,“eshincha emgek küchlirini ichkiri ölkilerge(Xitay ichige) berip ishleshke seperwer qilish”siyasitini yolgha qoyup, yana bir tereptin poyiz leniyesi arqiliq türküm-türkümlep Sherqiy Türkistangha her küni neche minglighan Xitay aqqunlirini yötkep kilip orunlashturiwatudu.
“Eshincha emgek küchliri”ghe ige bolghan Sherqiy Türkistangha nime üchün yana Xitayning ickiri ölkiliridin yallanma Xitay aqqunlirini bashlap kilidu?

NESLİMİZ YOQAPKETMİSUN

3. Ay 2007 İstiqlal Giziti 32. San

 Her qaysi dunya milletliri özlining mewjudliqini mengü saqlap qilish üchün ösüp yetiliwatqan balilirining her cihettin yaxshi telim terbiye elishigha ehemiyet biridu. Biz Sherqiy Türkistan xelqimu jenimizning bariche til edibiyat, dinniy etiqat, Sherqiy Türkistan tarixi, örp-adet ke oxshighan milliy we meniwiy hesletlirimizni ögünüshning we ögütüshning qanchilek ehemiyetlik ikenlighini balilirimizgha yaxshi uxturishimiz we bu wezipining boynimizgha dinniy, milliy, insaniy we wicdaniy bir qerz ikenlighini hich qachanda esimizdin chiqarmasligimiz lazim kelghenligining perqide bolushimiz kirek.

Emma, qanxor xitay ishqaliyti astidiki wetinimizde biz Sherqiy Türkistan xelqining ewel alla birla umit menbeyimiz bolghan perzentilirimiz, yash ösmürlirimiz qattiq we echinishliq bir tehdit astida turiwatudu. Nimishqa? Dighende wetinimiz Sherqiy Türkistanning her qaysi yer asti we yer üsti bayliqlirini xalighenche talan-taraj qiliwatqan, xelqimizghe dawamliq surette mengü namratchiliqni, türlük depsendichiliklerni, erqiy töwenlesh we kemstishtek geyri insaniy qilmishlerni rawa körüwatqan xitay mustemlikichiliri barghansiri galcirliship chekidin ashqan bir weziyetke pürkündi.

Lop-Nor'da 1964- yilidin tartip dawamlashturiwatqan atom sinaqliri bilen millitimizning cismaniy we rohi kiselliklerge muptila bolushigha sewepchi bolghandin tashqiri Sherqiy Türkistanda ekologiye sistimisinin qattiq derijide bulghunishini keltürüp chiqti. “planliq tughut” sepsitisini yolgha qoyup, ochuq mu ochuk texi tughulmighan Uyghur perzentilirini öltüriwatudu. Sherqiy Türkistanliq ayallirimizning ana bolush hoquqini qolidin tartiwilish üchün türlük bahaniler bilen mexpiyane suiqestlerni ijra qiliwatudu.

İtiqat cihetide bolsa her qandaq xelqara extnamilerni depsende qilip Sherqiy Türkistan xelqining esirlerdin tartip itiqat qilip keliwatqan İslam dinigha shiddet bilen bir öchmenlik siyasiti yürgüzüwatudu.Mexpiyetlik bilen hem bolsa dinniy telim-terbiye algchihuchilarni we bergüchilerni qattiq jazalap kelmekte…

İshgaliyetchi Xitay mustemlikichilerining bu qilmislirining hemmisini ashuriwetidighan nesre bolsa, axirqi bir neche yil ichide Sherqiy Türkistandin Xitayning ichkiri ölkilirighe Uyghur balilarni elip ketip ulerni her qandaq jinayi ishlerge selish hadisiliri bolmaqta. Sherqiy Türkistangha yaman niyet bilen kelghen adem bedikliri yashliri 4 yashtin 10 yashgice bolghan ösmür- balilarni xitay ölkilirige aldap elip ketkendin keyin bu balilarni qara niyetlik kishilerghe setiwetish, zeherlik chekimlik satquzush, yanchuqchiliq oghriliq we ilgirde qatilliq qildurishtek ishlerghe seliwatudu. Bu balilarning bu ehwallerghe duch kelishlirining birla sewibi bolsa ulerning ayililirining iqtisadiy ehwalining nacharliqi, yene bir tereptin bilim sewiyisining töwen bolghanliqliri bolup, bichare xelqimizni neche on yillardin tartip namratchiliqga we maariptin merhum bolushqa mehkum qilghucilar bolsa yana shu ishgaliyetchi xitay mustemlikichiliri bolmaqta.

Musteqilliq körishi beriwatqan Sherqiy Türkistan xelqining közining nuri, kilicektiki birla uımidi bolghan Uyghur ösmür-balilarning kündin künghe xitay ölkiliride xitay topigha qoshulup yoqapketmeslikliri üchün her qaysi dunya döletliridiki Sherqiy Türkistan teshkilatliri bu heqte jiddiy tutush qilip BD Teshkilatining munasiwetlik organlirini we herqaysi xelqara kishilik hoquk teshkilatlirini tizlik bilen agalandurushliri kirek..

SHEHİDLİRİMİZ BİZDİN RAZİ BOLAMDU?

 2. Ay 2007 İstiqlal Giziti 31. San

Bu yil(2007) kirgendin kiyin Sherqiy Türkistan'da keng dairide milliy oyghinis ehwalliri yüz birishke bashlighandek körüniwatudu. Bu xususta bir misal berish toghur kelse, “Sherqiy Türkistan Informatsiyon Merkizi” teripidin qolgha keltürülgen xewerlerghe asaslanghanda 1-ayning 5-küni Sherqiy Türkistanning Qeshqer wilayitining Aqtu nahiyesi tewesidiki Kosrap yézisi etrapida qoralliq meshq bazisi qurup öghünüsh elip beriwatqan 50 neper Sherqiy Türkistan milliy musteqilliq jengchiliri bilen Xitay eskerliri otturisida chiqqan keng kölemlik qoralliq toqunushta 18 neper milliy musteqillik jengchisining shehid bolghanlighi, 17 neperning xitay eskerlirining qoligha chüshüp qalghanlighi, bir qisim jengchilerning bolsa shiddetlik toqunush jeryanida qatmu qat qurulghan qorshawni yirip qechip ketkenlighi qeyit qilinghan idi.

Bu qoralliq toqunush hadisisini deslepte ishgaliyetchi xitay hökümiti hoshurup kelghen bolsumu, emma keyinki mezgilde shu togunushta bir xitay eskirining oq tigip ölgenlighi bir xitay eskirining yarilanghanlighi sewibi bilen bu ehwalni etirap qilishqa mejbur bolup 1- ayning 7- küni “Xinjiang(Sherqiy Türkistan) jama'et xewipsizlik nazariti” teripidin muhbirla yighini uyshturulup bayanat berilghen. Bu qetimki qoralliq toqunush hadisisi birla chetel metbu'atliri teripidinla emes, hetta Xitay metbu'atliri teripidinmu toghrilanghan..

Axirqi bu toqunush hadisini asas qilish arqiliq Xitay merkizi hökümiti, Sherqiy Türkistandiki milliy heriketlerni teximu ünümlük basturush meqsidide, Qoralliq saqchilardin terkip tapqan mexsus bir etiret qurup, bu etiretke, “Xinjiang jama'et xewipsizlik nazaritining 16-bashqarmisi” dep nam bergen. Shundaqla hazir herqaysi Sherqiy Türkistan wilayet, yeza ve nahiyeliride qoglap tutush, öltürüsh herikiti bashliwetken bolup, hazirqi ehwal ichide herqaysi Sherqiy Türkistan milli ziyaliler zor xewp astida turuwatidu…

Bu xewer deslap qilip “Sherqiy Türkistan Informatsiyon Merkizi” teripidin tarqitilghandin kiyin Chet ellerde yashawatqan bir qisim Sherqiy Türkistanliqlerni heyran qaldurghan we jiddiy chüshünüske salghan ahwal bolsa,dunyaning herqaysi ölkiliridiki “Sherqiy Türkistan Teshkilatliri”ning hech qandaq bir herket yaki söz qilmastin ujuqupla ketishliri..

Xitay hökümiti toqunushta oq tegip ölgen bir xitay eskiri üchün heshemetlik depne murasimliri ötküzüp, keng kölemlik yighinla uyshturup, köydürilghen cesidning küllirini ayripilan bilen ölkisighe iwertip birip neche on kün mabeynide teshwiqat qiliwatqanda, bizning 18 neper Shedimiz nime üchün tilgha ilinmaydu?. Bu ahwal özimizning axbarat orgini bolghan menbeyimizghe ishenchisizlikmu? Yaki herqaysi teshkilatlirimizning öz iradisighe musteqil bir halda ige bolalmighanlikliri tupeylidinmu bilgili bolmaydu.

Sewepning nime bolishidin qet'i nezer, wetinimznin musteqilighi, millitimizning erkinlighi üchün issiq qanlirini tatliq canlirini bighislighan bu 18 Shedimizni yiterlik seviyede hörmetlesh we uler üchün üzlüksiz paaliyetlerni uyushturush, ulerni hich qachanda unutmasliq boynimizgha bir qerz bolup turiwatudu. Bu milliy we insaniy qerzimizni tölesh yolida bir teshebbüs qilinmisa 18 Shedimiz bizdin hich qachanda razi bolmaydu dep oylaymen.

TÜRK QİRİNDASHLİRİMİZNİNG YARDİMİ ZOR

EHMİYETKE İGE

1. Ay 2007 İstiqlal Giziti 30. San

 Dunyada chong dölet dep atalghan imperialist döletler neche yüz yillardin tartip dunyadiki turk milletlirini birinchi dushmen korup kelgenliktin türk millitighe qarita üzlüksiz halda türlük yollar bilen suyiqestlerni qilishtin bir künmü bolsa uzaq turmidi. Shu cümlidin bolup, Sherqiy Türkistan xelqi hem esliyette türk irqigha mensup bolghanliqtin Xitay ishgaliyetchiliri meyli Sherqiy Türkistan tupraqlirini özining qiliwilish ghayisi bilen bolmusun, meyli tarixta ejdatliri uchrasqan zor meğlubiyetlerning entini ilish mexsidi bilen bolmusun her türlük hile-mekirelerni ishqa silish arqiliq anawtinimiz Sherqiy Türkistanni bisiwaldi.

Bu echinishliq ehwaldin kiyin weten davayimizni chet ellerde dawam qildurush we Shrqiy Türkistan heqiyqitini dunya epkarigha anglitish mexsidi bilen bezilirimiz wetendin ayrilip chiqqan idük. Chet ellerghe chiqipketkenlerning arisidin Türkiyege kilip olturaqlashqan we puxra bolup yashawatqanlirimizning sanimu 1949- yili, 1951- yili we 1961- yili chiqqanler bolup xeli bar.
Bashqa dunya ölkilirighe chiqip ketkenlirimizning ehwaligha karighanda milliy hissiyatlirimzni qoghudash cihettin Türkiyede kün köchürüwatqanlerning texi bextlik bolghanlikini eytish bekmu natoghur bolmaydu dep oylaymen.

Asasiy cihettin qarighandimu biz Sherqiy Türkistanliqler bilen Türkiye Türkliri yuqirida hem eytip ökinimizdek oxshash irqtin we oxshash dindin bolimiz. Mana bu sewep bilen biz Türkiyege kelginimizdin bügünghe qeder qet'iyet bilen musapirchiliq tartip qalghan emes, bu inkar qilishqa bolmaydighan bir reallik.
Çünki türkiyede, biz texi Türkiyege kelmestin burun bizning milliy dawayimizgha hisdashliq qiliwatqan “Sinkiang emes Türkistan, Mao (Mawcushi) emes Alparslan”, “Asaret astidiki Türklerge erkinlik”dighenghe oxshighan shoarlarni towliship kochilarda namayishlerni qiliwatqan kirindashlirimiz bar idi. “Türkiye chegralirining sirtida hem Türk qirindashlirimiz bar ulerning dertliri bizning hem dertlirimiz” diyiship bu heqte chong yighinlarni uyushturup biz bilen hemdert bolghan qirindashlirimiz bar idi…

Shu mezgilde bolsa texi meyli yawrupa döletliride bolmusun, meyli amerikilik xelqler bolmusun biz sherqiy Türkistan xelqining ehwalidin xewer tapqan emes. Ulerning hazirqi künde “kishilik hoquqi” dighen shoarni qolida kötürüwelip xitay bilen özlirining arisidiki ziddiyetliri toghrisida biz sherqiy Türkistan xelqining ehwalini kozir qilip qolliniwatqanliqlirini yaxshi bilishimiz kirek.
Hazirqi künde Ğerbiy Türkistan'da ye'ni Qazaqistan, Qirghizistan we Özbekista qatarliq Türk cumhuriyetliride olturaqliship yashawatqan Sherqiy Türkistanliq qirindashlirimizning sani az dighende 3 milyongha yetip baridu. Türk dunyasining omomiy nupusi bolsa 300 milyon etrapide. Dunyaning herqaysi Türk döletliridiki bezi qirindashlirimiz az-tola hoquq depsendichiliklirige ucrawatqan bolsumu emma omomiy cihettin qarighanda ehwalliri bezi yavrupa ölkiliride yashawatqanlardin yaxshi. Biz sherqiy Türkistan xelqi milliy musteqillilq dawayimizning muappaqiyet bilen neticilinishi üchün Qandaqla bolmusun aldi bilen dunya Türk nupusining yardimighe irishishimiz kirek. Bu heqte merhum Turghun Almasning “Uygurler” namliq esirini, Merhum Muhammet İmin Buğraning “Sherqiy Türkistan Tarixi” namliq esirini imkan tapqanda Qazak, Qirghiz, Özbek qatarlik Türk tillirida tercüme qildurup yana bir qitim oqup uqishimiz zörül bolup qalghandek turudu. Çünki uler Türk tarixining zor ehemiyetke ige bolghanlighini tepsili yizip chiqqan. Ğerpning yardimini qolgha keltürümiz dep jürüp 300 milyon Türk qirindashlirimizning semimiyetlik yardimini jüttürüwetmeyli.

2006

ESSELAMU ELEYKUM HÖRMETLİK KIRİNDAŞLİRİMİZ

     21. Esirning bosughisida “Globalizm” diyilgen bir mentikninğ arkısidin ergişip veten çigralerini ve “Millet” boluşninğ peziletlerini yok sanaş, bolupmu biz Sherqiy Türkistanlıklerninğ müstekillik körişidiki mehsiti bilen ket'en maslaşmaydığan bir amildur. Emma; bu çağnınğ milletler ailisige enğ zererlik teripi bolsa, her kaysi döletninğ bir başka dölet bilen çinğ könğli bilen ve semimi dostluk kurmastin özininğ menpeetigila toğur kilidiğan halda münasibet bağlişidur. Yana şunu eksertip eytiş kireglik ki; Biz Sherqiy Türkistanlıklerge hekiki menada dost bolğan ve bizge çinğ könğli bilen içinidiğan bir dünya döliti hazirgıçe otturğa çikkini yok… Eger hazirğa keder digendek bir dölet Tibetliklerge Hindistanınğ sahip çıkkinidek Sherqiy Türkistan davayımizğa igidarçilik kılğan bolsa; bügenge keder müstekillik körişimizde çonğ ölçemde muappekiyetlikni kolimizğa keltürgen bolar iduk…

Dölet idarı kılişta birla şert bolğan nerse, helkninğ kosikiğa yalğuz nan tipiştinla ibaret bolmay, milletninğ milli ve menivi açlikiğa hem derman, jürek yariliriğa melhem-dava bolidiğan menbelernimu tepip ottiriğa çikarmaktur. Bu menbelerninğ Birincisi; Döletni idarı kıliş vezipisini üstige alğan şehsiyetlerninğ öz millitininğ enğ kiymetlik hezinisi bolğan istiklal ve Erkinligini her kaysi şert şarait astida bolişiğa karimastin koğudaş ve heterge uçratmaslik… İşkkincisi bolsa; helkini iktisadi, siyasi ve mediniyet cihetleridin ecnebi döletlirininğ besim astiğa ilişiğa ruhset bermeslik…Üçüncisi; hiç kaçanda emelge aşuralmaydığan helkaralık höccetlerninğ astiğa kol koymaslık, kol koyulğan halette bu kol koyuşninğ bir şereplik iş bolğinini bilip turup bu höccetke hilapetlik kılmaslık, hilapetlik kılğan döletle bolğan halette u döletninğ temsilçilirini her kaysi yol bilen bolmisun ciddi halda egalanduruş vezipisini yirige keltürüş…

Tötincisi; Birleşken Döletler Teşkilatininğ “Kişilik Heqlirini Koğudaş Maddısi” diki vezmunga hiçkaçanda hilapetlik kılmaslik. Dünyanınğ her kaysi yerleride kişilik heklirini depsende kılğan bir dölet bolupkalğan halette, helkaralik çonğ küçke igi bolğan amivi teşkilatlerni oygitiş ve egalanduruş…Bundağ bir yo tutmığan döletle çonğ, küçlük ve gipi öterlik bir dölet hiç kaçanda bolalmaydu.

“Millâ müstekilliki bolmiğan bir millet” diyilgen tamğuni pişanisiğa yep turuvliğin özini mustekil sanaş ğeplitige çüşüp kalğan döletlerninğ Sherqiy Türkistannınğ müstekillik körişige hiçbir paydisi bolalmaydu… Bu sevepler bilen Sherqiy Türkistanlıkler öz mustekillikini özi kolğa keltürüş üçün, yana özliri mukimlik yaşavatkan dünya dövletlirininğ asasi kanun ve nizamlıriğa semimiyet bilen riayet kılip turup, kişilik ve dimokrasiye hekliridin nhayiti obdan istipade kılip, bar kuçi bilen köreş kılişi kiregliki köz aldıda turğan bir hekikettur. Ahirki künlede vebezen şehsiyetle ottiriğa çikip “Bizninğ küçimiz hıtayğa yetmeydu. Bizge çonğ bir döletninğ yardem kılişi kirek” digen; itikatsizlik, işencisizlik ve öz millitini har köreş pikrini setip jürmekte…

Vetinimizdiki kehriman kırındaşlirimizğa layık halda bir hizmet elip barayli deydiğan bolsak evvel Alla' ğa ununğdin keyin öz millitimizge işinişimiz kirek. Dünyada hiçbir dölet bizninğ rohimizni pulğa setivalmastin hergüz yardem bermeydu. Hazir yardem bergen pozisiyege pürkinivalğan bolsa hem, kilicekte bu yardemninğ bedilini nhayiti bek eğir halda tölişimiz mümkindur…Yerim esir boyiçe milli davayimizğa özimiz menivi cihettin yiterlik meblağni salmay tururp başkisidin yardem iliş yoliğa kiripketkenligimiz üçün mueppek bolalmiduk…Hazir hem bolsa minğisni ve kharektirini başka döletlerninğ emrige kirağa bergenler bilen şereplik ve uluğ milli körişimizde neticige irişişimiz mümkün emes..!
       Bu sevepler bilen; Milli davayimizninğ mühim bir koşumçisi bolişini ümit kılğan halda, müstekil bir gizit çıkırişka karar berdük…
       Kol astinğizdiki bu “İSTİKLÂL GİZİTİ”; Eziz vetinimiz Sherqiy Türkistannınğ müstekilliki yolida hekiki menada köreş kilivatkan kırindaşlirimizğa kiçikina bolsa hem menivi bir küç- tövpe koşalisa behtiyar bolimiz…

İSTİKLÂLİ BOLMİĞAN BİR MİLLET “MİLLET” DEP

SANALMAYDU

2004-7. Ay

Sherqi Türkistan Helqi üstide dünya boyiçe enğ eğir besimni işlitivatkan Hıtay müstemlikiçiliri bügenki künde depsendiçilik paaliyetlirini tihimu evcige aşurup hunhorlarçe cinayetlirini biperva bir halda davamlaşturuvatkan bir mezgilde, wheten sirtida yaşavatkan Sherqi Türkistanlıklerninğ yiterlik seviyede Hıtay müstemlikiçilirige karşi turuş iddiyesige ige bolmiğanlıkleri köz aldida turğan bir hekikettur.

Semimiyet bilen etirap kıliş toğur khelse, bugenge kheder whetinimizni bisivalğan Hıtay khanhorlirini çuçitkidek ciddi paaliyetlirimiz vucutka khelgini yok. Düşmenlirimiz bolsa kolidin khelgen pütün imkaniyetliri bilen eziz millitimizni yer şaridin pütünley yokitiş meksidibilen çekidin aşkan kılmişlirini işttigletti.
Şherki Türkistan müstekillik körişininğ bügenkidinmu bek uzunğa sörilip kitişi, ihlas , işençi ve semimiyet noksençilikige ige bolğanlarninğ sanininğ köpiypketkenlikininğ mu bir ipadisidur. Be sevepbilen yalguzla öz menpeetini koğudaş meksidibilen şanlık köreş sepliride hizmet elişka urunğan sahtıpez unsurlerninğ, Şherki Türkistan camaatçiligi içide çonğ teçribige ige bolğan phişkhedem ziyalilirimiz teripidin tallinip çıkıp sepninğ teşiğa taşlinişi kirek…Bundak bolmastin, yahşi niyet bilen “akamti,” “inimti,” “dostumti” “tukkunimti” digenlerninğ içida tokiçaklinivalğan zeherlik jilanlerninğ barlikini körmeske salğan tektirde, tehimu uzun jiller boyiçe köreş meydanimizdiki nesliktin hiç kaçanda kutulammaslıkimiz mümkündur.

Şanlık müstekillik körişimizde muappakiyetke erişişninğ birla şherti; sepdaşlirimizninğ her birsininğ yana birsige korkmastin ve endişe tuymastin, şeksiz şübhisiz işinişidur. İşençi bolmiğan bir meydanda hemkarlişiş bolmaydu. Hemkarlişiş bolmiğan her kandağ herketninğ ahirisida bir yerge erişiş peketla mümkin emes…
Hıtay hökümiti; Ahirki bir kançe yil içide Qazaqıstan, Qirghizistan, ve Özbekistan katarlık döletlerdiki Uygur Cemiyeti rehberlirini, muşu döletlerdiki mehpi Hıtay casusliri arkilik pulğa sitilğan arkısi karanguluk kişilerninğ suikest kıliş yoli bilen öltürüvetti. Hazirğa kheder bu kişilerninğ katillirininğ münasivetlik dölet organliri teripidin tepilip aşkarilangını yok…

Buninğ birla sevipi bolsa; Şherki Türkistan camaatçiligi içide bolişi mümkün bolğan sitilmılerninğ hıyanet kılişliridur.
Yenila, yekinki yılla içide özliri Hıtay bilen ticaret kılivatkan bir mezgilde Şherki Türkistan Teşkilatliri içige kirivilip (beziliri hem kirmey turup) mehpi halda Hıtay müstemlikiçilerininğ menpeetige işleş bilen, elip berilivatkan müstekillik körüşimizge putlakaşanğ çıkırıvatkanlar bar. Bu hekiketni tehimu uzunğa sörimestin kimdin kim bolmisun paş kılip ottiriğa çıkıriş nahayti zörül halğa keldi. Buni kılalmığan cemiyetlerninğ şereplik müstekillik körişimizge hiç kaçanda paydisininğ bolmasliqi hemmimizge melum bolğan bir hekikettur…

Dünya milletliri içide enğ çunkur ve enğ yukiri mhediniyetke igi bolğan eziz millitimizninğ bu ketim Yunanistan’da ötküzülgen dünya Olimpiyatlirida müstekil bir dölet ornida temsil kılınammığanlıki millitimiz üçün nahayti eçinişlik bir hadise boldi. Bununga oqşigan heli köp çüşünüşke tegişlik noqsençilikler bilen her küni uçrişivatimiz… Muşu sevepler bilen; bir millet üçün “İSTİKLAL”ninğ ni kheder ehemmiyetke ige bir hususiyet bolğanlıkini yana bir ketim bilivalalaymiz…

Şerqiy Türkistan Dawasida Uçurning Roli

2004-8. Ay

Dunya kişilik hoquq teşkilatlirinıng belgilimilirige xilapliq qilip, kişilik hoquqni depesende qilişqa ait jinayi qilmişliri barğanseri éğirlişip kétiwatqan komunist Xitay hökümiti bir tereptin dunya bilen iqtisadiy hemkarliq we deplomatik munasiwetlerde öz tesirini küçeytişke urunsa yene bir tereptin kişilik hoquqni depsende qiliş jinayetlirini üzlüksiz dawamlaşturmaqta. Yawropa parlamenti 1997-yili 13-aprelda Xitay hökümitining Uygurlarğa élip bériwatqan zulumi we kişilik hoquqni depsende qiliş jinayetlirini eyipligen doklatni teyyarlap, parlament ezalirining muzakire qilişiğa sunğan. Yawropa parlamenti Xiristiyan guruppa ezasi, Awistiraliyelik Karl Habsborg Lonthriengen we radikal ittipaq ezasi Italiyelik Olivier Dupuis’ning köngül boluşi bilen töwendiki mesililer resmiy otturiğa qoyululğan idi:

1- Uygurlarğa qaratqan sewepsiz tutqun qiliş we ölüm jazasi beriş.

2- Uygur medeniyitini yoqutuwetişke urunuş qilmişliri.

3- Diniy etiqat erkinliki we diniy paaliyetlerning çeklinişi.

4- Xelq’araning tosuşiğa qarimay, qanunsiz adem tutuş we qoyup bérişke tégişlik Uygurlarni qoyup bermeslik, kişilik hoquq küzetçiliri we axbarat xadimlirining Şerqiy Türkistan’ğa bérişini dawamliq çekleş qilmişi. Undin başqa Amerika Qoşma Shtatliri, Rusiye we Yawropa birlikide ezasi bolğan Radikal Partiyisining Birleşken döletler teşkilati kişilik hoquq komitetining 53-maddisida her yili Şerqiy Türkistanda yüz bériwatqan kişilik hoquqni depsende qilişqa munasiwetlik mesililer BDT ning kündilik xizmetliri qatariğa kirgüzülgen bolsimu, komunist Xitay hökümiti héç eymenmey, hijil bolmay, xelq’ara qanunlarni közge ilmastin milliy zulum we kişilik hoquqni depsende qiliş jinayi qilmişlirini dawam qilip kelmekte.

998-yili 28-awğusttin bügün’giçe 5 yildin artuq waqit ötken bolsimu, bu muhim qararlarğa çet’eldiki héçqandaq Şerqiy Türkistan teşkilatliri yéqindin köngül bölmidi hemde Yawropa parlamentining bu mesilige mes’ul komitétliri çiqarğan qararlirini estayidil ijra qilmidi.

Eslide Şerqiy Türkistan üçün muhim bolğan bu qarar we munasiwetlik işlar waqtida emeliyleştürülüşi we érişilgen netijilerdin dunya jama’etçilikini waqitida xewerdar qiliş şert idi. Epsuski, dunyakidi Şerqiy Türkistan ammiwi teşkilatliri özining mewjutliqini saqlap qéliş bilen bolup kétip, alğa basalmaywatidu, Uygurlarning kişilik hoquq mesililirini küçlük tesirge ige qilalmaywatidu, küçlük heriketlerni élip baralmaywatidu Şerqiy Türkistanliqlarning heqqaniy musteqilliq küreşlirining rawajlinişiğa tosalğu boluwatqan muhim seweplerning biri informatsion uçurning yetersiz boluşidin ibaret. Şerqiy Türkistanda yüz bériwatqan weqeler heqqidiki eng yéngi xewerlerning toğra we téz sur’ette qolğa kelmesliki sewebidin dunya jamaetçilikini xewerdar qilalmiğanliqimiz üçün, komunist Xitaylarning kişilik hoququni depsende qilişqa dair jinayetliri waxtida aşkarilanmaywatidu.

1996-yilğiçe saqlanğan information - uçur yetersizlik mesilisini 1996-yili Germaniyede qurulğan Şerqiy Türkistan information merkizi hel qilğan idi. Bu merkez Germaniyede bolğanliqi üçün Germaniye hökümiti Xitaylarning her qetimliq tosalğuliriğa pisent qilmidi we uçur merkizining pa'aliyetlirini tosup qoymidi. Information merkizi ta bügünki qeder normal axbarat pa'aliyetlirini dawam qilip kelmekte.

Emma, peskeş kommunist Xitay hökümiti 2003-yilining axirida Şerqiy Türkistanning dunyadiki birdin-bir Axbarat menbesi bolğan <Şerqiy Türkistan Uçur Merkizi> ni we başqa Uygur teşkilatlirini we teşkilatçilarni yoqilang betnamlar bilen qarilap uning obraziğa nuxsan yetküzüş we ziyankeşlik qiliş suyiqestide boluwatidu.

Bundaq weziyet aldida dunyadiki Şerqiy Türkistanliqlar, Şerqiy Türkistanning heqqaniy küreşlirini qollaydiğan, tençliqperwer, adaletperwer siyasi teşkilatlar, ammiwi teşkilatlar, döletler we şexslerning Şerqiy Türkistan information merkizi duç kéliwatqan ziyankeşliklerni toğra çüşinişini, ilgirikidekla qolidin kélişiçe yardem bérişini we qollişini, tajawuzçi Xitay hökümitining töhmetlirige işenmeslikini semimi ötünimen.

BİZ ŞHERQİ TÜRKİSTANLIKLERNİNĞ ÇET ELLERDE

BOLİŞİMİZDİKİ SEVEP NİME?

2004-9. Ay

Eziz wetinimizni khanhor Hıtay müsemlikiçiliri bisiwalğandin keyin çet ellerge çıkıp ketkenlerninğ sanimu heli bar. Kindikimizninğ kheni tökülgen söyümlük jutimizdin nhayiti teslik bilen ayrilip Çet ellerge çıkışımizdiki birinci mehsitimiz bolsa; bizdin keyinki ewlatlerimizninğ Hıtay zolmigerlerininğ besimi astida ziyankeşlikke uçrap yok bolup ketmestin amanlık bilen ehkil pırasitini östürüp kelicekte, ata bowisininğ yer- ziminlirini wehşilik bilen bisivalğan düşmenlerdin hisap soraydığan gövherdek bir nesil terbiylimektur. Eger biz çet eldiki Şherqi Türkistanlıklerninğ bundak bir nişanimiz, bir iddiyimiz bolmiğan halette nime üçün kişninğ jutlirida sergendar bolup jüriymiz? “Taşmu öz cayida eziz” digen sözge hilapetlik kılip el jutlirida urindi-sokundi bolup jürişke nime hacet bar?

Undak bolsa, hazir biz yaşavatkan weten sirtidiki her cayda bolmisun kolimizninğ astidiki imkaniyetlerni ahiriğıçe toluk işlitip mukemmel ademlerni terbiylep çıkişninğ yollirini izdisek boludu. Millitimizninğ pekirlenişige tigişlik Merhum alim,tarihçi, Hıtay müstemlikiçilirige karşi korallik köreş kılip Hoten katarlık bir kençe vilayitimizni kutkazğan mujahit Muhammetimin Buğra’nınğ eytkenidek “Weten üçün wetendin ayrılduk” digen sözini köz aldimizdin hiç kaçanda yokatmastin nime üçün taşkıri döletlede jürginimizninğ perkide bolişimiz kirek.Hazirğıçe kılip kilivatkan işlermu yahşi, dünya camaetçiligi içide obdan inkas kayturivatudu, emma şu hekiketni peketla untip kalmisak boludu ki; Helkarada 20. esirnin ayağlıriğıçe bekmu tonulmığan Şherqi Türkistan, 21. Esirninğ beşida tonulğıli başlıdi. Buninğ birla sevibi bolsa; 1980-jilliridin keyinki mezgillede kolida yiterlik imkaniyetler bolmiğan halda ata- anısini taşlap, akiwitininğ nime bolişidin ketinezer birmunça kıyın-kıstaklar bilen weten sirtiğa çıkip okuş püttürüp milli davayımizni herkaysi döletle de kuçininğ bariçe anğlıtişka başliğan Şherqi Türkistannınğ kehriman oğlanliridur.

Milli müstekillik körişimizninğ peşkedem hadimleri milli davayimizğa koşumçi bolişi üçün yana mühim bir hizmet kılay dise; hazirki yaş ösmürlerimizninğ jüreklirige; ümitsizlikni emesi ümitni, korkunçilikni emes, casaretni, Hıtay casuslirininğ kosak bekiş arkilik tarkıtip jürgen yalğan teşvikatlerini emes, millitimizninğ dünya milletliri arısıda istiklalğa enğ layık bir millet bolğanidek hekiketlerni huddi canğa can katidiğan bir okul kılip salsa boludu…
Dünyadiki barlık Şherqi Türkistanlıklerninğ Avazi bolğan İstiklal Geziti arkılik mühim bir agalanduruş vezipisini yerige keltürüş wijdani kerzimiz bolup kaldi dep oylaymiz.

Helkimiz arisida ahirki künlede İnternet tor betleri arkılik nhayiti kattik munazirelerniniğ bolavatkanliki hemmimizge melum. Helkimiz arisida iddiye maslaşmaslıklerininğ bolişini addi bir nerse dep hisaplığan halettimu, bezi çekidin aşkan tajavuzçiliklerninğ bir uçi berip Milli davayımızğa zererlik halğa kelip kalmakta. Her küni tor betlerini ziyaret kılıştin başka vezipisi bolmiğan Hıtay hadimleri, hocayinleriğa hoşhever apirip kosak bikivatidu. Tor betleride Şherki Türkistan helkige peketla yaraşmaydığan ahvalğa çüşüp kalğanler
Yalğuz özlirininğ aburuyinila yer bilen yeksan kılmastin belki Milli davayimiz hekkide Hıtay müstemlikiçilerininğ koliğa mühim kozirlerni bermekte…
“Kol sunsa yenğ içide, Baş yerilsa telpek içide” sözini untup kalmayli!

UYGUR TİLİNİNG EHEMMİYTİ  HEKKİDE BİR MÜLAHİZE

2004-10. Ay

“Sherqi Türkistan helqining hazirqa kheder milli mevcudiyitini saklapkılişining birla sevibi Uygur tilidek bir til baylıqıga ige bolişidur” disek qet’en mübalige kılgan bolmaymiz. Çünki; Hıtay zolmigerlirining her pursette helqara kişilik hukuk teşkilatlirining közlirini boyaş üçün anavetinimiz Sherqi Türkistanni özlirining tupriqi dep tonutiş, Uygur helkini bolsa “Uzundin tartip şimaldiki milletler bilen kattik munasivet bağlıganlıqı üçün assilimatsiye bolup til, mediniyet ve dini cihettin bizdin perklik halğa özgürüpketken, eslide bolsa Uygurlermu bizge ohşaş bir millettur” dep yalgan töhmetler çaplaş bilen şereplik Uygur helqini inkar kıliş mezgilide, eqil- parasitini jüttirivetken bezi Uygurlerning Uygur til- yeziqini acizlaşturuş yolida düşmenning qoliğa qoral berişge gheyret kılişi bekmu çüşinişke tegişlik bir hadisidur.
Yavrupalık bezi tilşunaslerning Uygur tilining, dünyada eng chong til dep yisaplangan Latin tili, Erep tili, Islawiyan tili katarlıklerbilen ohşaş orunga ige bolganlikini etirap kılsa, biz Uygur helqining ana tilimizning kımmitini bilemmesliqimiz, özimizning milli tarixiga hıyanet kılgan bolmay nime? Uygur tili Türk til sestimisining merkezi dialektiki bolup, biz Uygur helqining ejdatliri bolgan Sak, Tuhar, Soghdiy, Hon, Köktürk ve Uygur dewirlirini ötküzüp Qarahanler devrige kelgende mükemmellişip dünyadiki eng chong, eng çunkur tillardin biri bolup sanaldi.

Hazirga kheder kolga ötken sansiz medini miraslerning köpinçisi Uygur yeziqı bilen yezilgan bolup, dünyadiki Türk tillarining hemmisini temsil kılalaydu.

Uygur helqining yolini yoritip berişbilen şugullangan ziyalilerimizdin birsining eytişiçe, dünya tillari arisida aburuyluk bir orunga ige bolgan Uygur tilining ehemmiytini söz-yezik bilen pütünley ipade kıliş mümkün emes. Hon Türklirining Hökümdari Atilla başçilikidiki bir bölük ejdatlirimizning yavrupaga keng kolemde tarkılişi bayan kılingan tarihi materyallarda, insanlarning baliliq dewirlirining qımmetlik guwachisi bolgan meshur medeniy miraslerimizning biri sanalgan “Oghuzname” ve Mehmut Qeshqirining “Türkiy Tillar dewani”da, Sak, Tuhar, Soghdy, Hon, Uygur diyilgen Türk qebililirini esirler boyiçe kök bayrak astida yaşatkan birla ortak tilning Uygur tili bolganliki ipade kılinmakta.

Hazir dünyada barlik Özbek,Türkmen, Ezherbeycan, Qazak,Qirghiz katarlık milletler teripidin işlitilgen tillerning hem esli Uygur tilidur. Tarihning rehimsiz boran chapqunliri tupeylidin dünyanıng herkaysi döletirige tarkapketip hazir eziz whetinimiz Sherqi Türkistannıng milli müstekilliki üçün köreş kılivatkan Uygur mujahitlerining köp dikket kılişığa tegişlik işlerdin birsi; Özining uzun esirler boyiçe kan-can berip himaye kılip kelgen bir kısim kırindaş kebilelerining, düşmenning parçilaş niyitide koyupqoygan Qazak, Qhirgiz, Özbek’digendek atler bilen özlirini ayrim millet dep sanap “men kim” dep sorimastin ayrim til otturga koyuş bilen ziyankeşlik kılişining aldini eliş… Beşming jillik Türk tarihi boyiçe yaşap ötken ejdatlirimizning biz Uygurlarga kaldurgan medeniy miraslirimizning eng chonği Uygur til- yeziqidur.Biz Uygur xelqining Bu milli mirasimizni karangu niyetlik düşmenlerning yok kılişiga, yaki acizlaşturişiga hiç kaçanda purset bermeslikimiz kirek.

SHERQİ TÜRKİSTAN HELQİ “YA İSTİKLAL YA ÖLEM”

ŞUARİNİ TOWLAYDU

2004-11. Ay

Eziz yurtimiz Sherqi Türkistanni vehşilerçe bisivalgan khanhor Hıtay müstemlikiçilerininğ millitimizni aldlaş, helqarani kaymukturuş heqqidiki nicis planliri tehigiçe tügigen emes.Bizninğ bu pikirge ige bolişimizga sewepçi bolghan birla amil öz içmizdin chikiwatkan webezen gumanlık kishilerning, wheten sirtida herkaysi dünya döletliride yaşawatkan sergendar helqimizninğ arisiga yoshurnivelip zeherlik neşterlirini chikirip mehpilikbilen helqimiz arisiga piştna-pasat seliş bilen şhugullinivatkanlıkidur. Bu kishilerni herkaysimiz bilip turup aşkarı kıliş mezgilige khelgende nime üçün tohtapkalgınimizni bilelmeymiz.

Helqimizninğ milli iqtidariga zehme beridigan bu acizlıqimizdin kurtuliş üçün milli müsteqilliqga bolgan işence ve iymanimizni kuçlandurişimiz kirek. Wheten satkuçilerning tarihninğ her mezgilide her milletninğ içidin çıkkanlıqi hemmimizge melum bolgan bir hadisidur.Helqimizninğ oçuk düşmini bolganlıkleri eniklangan döletlerninğ münasiwetlik ademleri bilen kiçe –kündüz ogurluk körüşüp turgan bu ziyankeşlik menbelerininğ wahtida kurutivetilişi kirek.Bu wheten satkuçilerninğ birla mehsiti bolsa her kaysi dölette yaşawatqan öz kırindaşlirini pulga setip öz cenini can etiştur. Yahşimu bu wheten satkuçiler hiç kaçanda özlirining yuqumluk bir kiselge aylangan bu rezil meqsetlerini emelge aşuraligini yok. İnşaalla bundin keyinmu hergüz muwappek bolalmıgay amin…

Hıtay Hökümitininğ 1996- jilidin tartip çet ellerde yaşawatkan Sherqi Türkistanlıklerninğ “Erkin Şherqi Türkistan Cumhuriyti” kuruş yolida kıliwatqan paaliyetlerige her kandaq yol bilen bolmisun kattik zerbe beriş üçün 250 miyon doller meblağ acratkanlıqininğ hewiri çıkkan idi. Hazir bizge melum bolişiçe her kaysi dünya döletleride kaysi millettin bolişiga karımastin bir neççiligan setilmilerni pul arqilik işqa seliş bilen “Erkin Sherqi Türkistan” üçün köreş kıliwatkanlarga putlikaşanğ çıkırişninğ yolliriga urniwatkanlıqi melum bolmakta.
Bizdin keyin ki iz basarlerimizga kalduridigan milli miraslerimizninğ enğ mühimleridin birsi, kaysi yol bilen bolmisun, bundin keyinmu ottırga çıkiş imkaniytige ige bolgan setilmilerge karita köreş kılişni untup kalmaslık bolişi kirek. Hazirga kheder helqimizninğ milli köreş seplerida uçrışip kelgen enğ egir müşkilatleri, özlirini yoshiriwalgan setilmilarninğ çıkargan kalaymıkançılıkleridur.

“Setilma” mesilisi üstide ehemmiyet bilen turişimizdiki sewep nime dep soriganda; Keyinki mezgilde ottiriga çıkkan bezi kishilerninğ Hıtay tajawuzçilerininğ ağzi bilen bayanatlerni tarqitip jürgenliki ve “Bizge Milli Müsteqilliq Kirek Emes”, “Yukuri Muhtariyet Bolsa Boliweridu”, “Aptonomiye Hoqukimiz Berilsun…” digenlikleri kuliqimizga kelip kaldi. Bundaq cer salganler hayin bolmastin nime??
Biz whetenninğ şertsiz azat bolişini, heqiqi menada Erkin bolişini arzu kılidiğan bolsak, evvel başlap öz içimizda bir tazılık herkiti başlatsak bolidu. Her küni kopap hocayınleridin alghan pulga karap cölidigan deltilerninğ ağzıni cimiqturiş kirek…

Her kandaq millettin bolmisun dunyanıng tenchlıghini söyidighan, kishilik hukukiga ehemmiyet beridigan, Hıtay müstemlikiçilerininğ çekidin aşkan Qanlık basturişleriga karşi çıkip Sherqi Türkistan helqige hesdashlık kılidigan helqara teşkilatlerninğ, kishilik hukuk teşkilatlerininğ munularni obdan biliwelişini telep kılimiz. SherqiTürkistan helqi hiç kaçanda “Aptonomiye”, “Yukuri Muhtariyet” digendek sherepsiz tekliplini kabul kılmaydu. Sherqi Türkistan helqi “Ya İstiklal Ya Ölem” şuarını towlaydu…

İSTİKLAL’Nİ DÜSHMENGE “İTTİPAK” TEKLİP KILİP

ALGILİ BOLAMDU?

2004-12. Ay

Özlirini muqaddes musteqilliq körişimizning seplerida peshqedem shehsiyet dep sanap jürgen khisilerning ağzidin çıqqhan her kandaq sözning, koyghan her qhedemning nahayti çonğ we çhunqur ehemmiyetqe ige bolganlıqi xemmemizghe melumdur. Bu khisilerning bezi wheqitlada otturga khoygan mesuliyesizliklerining bolsa xelqarada khençilek exi tesir kozghaydiganlıkinimu bilimiz.Bu sewep bilen, shereplik İstiklâl kürişimizde hemqarlişidiğan mujahitlerning işhençlik khişiler bolişi khireq..

İstiqbalimiz üçün aliy derijilik dawa xadimleri terbiylep çıkayli deydigan bolsak cemiyetning aldida manghanlerning tecribilik, bilimlik, yuqiri alahidiliqlerge ige,özini her kandaq sahada bolmisun nahayti uşarlık bilen kontrol khliwalidiğan, yuqiri dericide eqil paraset bilen qorallanghan, kırk khetim chüşinip bir khitim söz khlidigan, asanlıkbilen düshmenning aldam xaltisiga çüşhüp ketmeydigan, aliy xarakterge ige, her kaysi jehettin bolmisun kamil khisiler bolishiga diqqet kılsaq bolidu.

Çünki; yolbashliguçhi deyilgen khisilerning arkisidin sansiz heliq grupleri ehrgişip kaysi akibetqe berip tohtişidin qeti nezer kholliridiki erkinlik bayriğini cavlan kılduruşup jügreydu. Bundaq bolghanda, sepning aldida manghanlerning kaysi mehsetqe karap yol menğiwatkıni elwette mühimdur. Xazirga kheder nahayti zor derijide ziyankeşliklerge uçrap khelgen xelqimizning bundin keyin tehimu ciq ziyanga uçrişişqa taket khlishi mümkin emes. Hazir qaraydugan bolsaq tajawuzçi xıtay müstemlikiçilerining adem aldaş, adem setiwelish, xelqarani kaymuqtıruş cihetleridiki nomussizlerçe riyakarliklerini oçukmu oçuk köriwalalaymiz. Epsuski; bugünki ahwal içide xıtaylerning tashqiri dölet konsulxanileri Sherqi Türkistanlıklerning arisigha piştna-pasat selish arqilik öz krindashlerining khenini shümiridighan tiriktaplernimu koliga keltürüp ishlitiwatudu. Xazirgha kheder millitimizninğ közini boyap can bekişhninğ derdige çhüşken webezen nadanlerninğ milli cihettin xeli ciq zeynini tartkınimizdeq bundin keyinmu hem diqqet kılmighan halda yana köpligin ziyan zehmilerge duç keliş ihtimalimiz körinip turidu.

Beziler kiçikinam bir işhni kılipkoyup bu ishninğ milli musteqilliq dawayimizğa khençilek payda- ziyan keltürüp çhikişini çüşünmestin xuddi dünyadiki eng çonğ we belkim tunji ketimliq bir işni khılip çıqqandikidek teşwiqat kılip jürüp özini maxtashtin bashqa nersini bilmeywatudu. Bezi tumshuqidin Hıtaynıng qamikiga ilinip kalganler Sherqi Türkistan’da qehriman xelqimizning kaysi şert şarayit astida küreş kliwatqanligini körmeske selip tarixi ceryanda milyunliğan xelqimizni qetliamlerge uçratqan xıtay zolmigerlerige “ittipak” teklip kılgilimu bashlidi… Tarihning hiçbir mezgilide bir Milletning öz Erkinligini düshmen bilen “itipakçiliq” içide kolga keltürginige bir misal körülgini yok. Eziz jutimizni khanhorlarçe besiwalghan Hıtay müstemlikiçilerige “ittipak” teklip kılguçilerni bu tarixi hatadin tezlik bilen kaytisqa we khedirliq xelqimizning keçürişini telep qılişka teklip kılimiz…

Bizning xelgimiz namidin kılghan bu tekliwimizni anglımasqa salidigan bolsa,bu jinayet derijilik eğir we nalet oquşka tegişlik teklipni otturga qoyghanlerni wetenning İstiklali üçün şehit bolup tuprak astiga kirgen yaki eziz canlerini tikip koyup köreş kıliwatkan pütün dünyadiki Sherqi Türkistanlıklerning hiç kaçanda keçürmeydiganlıqini ehemmiyet bilen
bildürimiz…

Tarihda misli körülmigen zulumlerni Sherqi Türkistan Helqige rawa körgen we bizni kalak mepkurige ige, medeniyetsiz, terorist deydiğan kemsitişler bilen erqi töwenleşlerge uçritiwatkan Hıtay zoriwanlerige “ittipak” teklip kılguçiler bir küni özlerining karanguluk girdawigha çömürlüp yokap ketidu…

MÜSTEQİLLİQ KÖRİŞİMİZDE MÜHİM BİR AMİL

2005-1. Ay

Eziz yurtimiz Sherqiy Türkistanning musteqilliqi we höriyiti üçün köreş kılwatkan helqimizning ehemmiyet berişigha tegişlik mesililerdin birsi, öz millitimizdin bashqa milletlerning arisida hem huddi bizning millitimizge ohşaş zulum astida bolup müsteqilliq körişi kılıwatqan milletlerning dertliri bilenmu hemdert boluşni untupkalmaslıkimizdur.

Hemmimizge melum bolgandek Çeçenistan, pelistin, Şimali İraqta yokitilish tehditi astida yaşawatkan üç milyondin oşuqraq Türkmen kırindaşlerimiz, Apğanistan helqi we yana başka dünya cuğrapiyelerida pütünley öz teleysizlikleri bilen yalghuzlukqa mehkum kılinghan helqlerning hem jürek yariliriga, dert elemlirige kiçikinam bolsumu dava boluşqa terişiş biz üçün insani we wicdani bir kerzdur.

Elliq jil mabeynide hıtay işgaliyti astida her kandaq zulumni, mehrumiyetni, erqiy depsendiçiliklerni körüwatkan biz SherqiyTürkistan helqi dünyanıng herkaysi yerliride zulum astida, irqiy kırgınçilik hewpi astida yaşawatkan helklerning hem ehwalini nezerdin taşqiri tutmisaq boludu. Esimizde bolsunki, bizni esirler boyiçe öre tutkan eng mühim nerse milliy chüshencilirimiz, dini- insaniy tuygulerimiz we yardemperwer bir millet bolghanlikimizdur. Tariximizgha karaydığan bolsak hiç kaçanda yamandin korkmıgan, yawaşning hek-hokuklirini ayak asti kılıwalgıli terişmigan, adaletperwer şereplik bir milletning ewlatliri bolganlikimizni oçukmu- oçuk körüwalalaymiz. Bu ipade yalghuzla Bizning ipadimiz bolmastin, gherbtin şherqke, cenuptin şimalgha kheder bolgan ölkilerdiki xelqlerining ziyalilerining we tarixçilerining hem ipadisidur.

Chet ellerde her kaysi döletlerde yaşawatkan Sherqiy Türkistanlıklar komunist hıtayning insan qelipidin çıkkan zulumlirigha karita her hil hewplerge duç kelişige karimastin kuçleri yetkiniçe köreş kıliwatudu. Milli musteqillik körişimizning rawaclinişi, alga besişi we xelq’arada tilgha elinişi üçün bizning milliy dawayimizgha könğül bölüdigan, karanguluk niyetke ige bolmighan, bizge çing köngli bilen yardem beridiğan her milletning töwpe koşişiga ehtiyacimiz bardur. Undaq bolghanda biz Sherqiy Türkistan xelkining hem bizdin başka zulum astida yaşawatkan milletlerge kolimizdin kelişçe yari-yölek bolişimiz, mümkün bolghanda söz bilen bolsumu yardem berişimiz, ulerning milli müsteqillik köreşlirige yahşi köz bilen karişimiz adettiki bir hadise bolişi kirek.

Biz Sherqiy Türkistanlıklerning müsteqillik dawasi özimiz üçün khençilek mühim bolsa başkılarnıng hem müsteqillik köreşliri öz milliti üçün şundaq mühimdur. Bu seweptin öz jutlerida düşmenge karşi köreş kıliwatkan helqlerge hörmet we ehtiram bilen karaş kireq. Anawetenliri düşmenlerning işgaliyti astida bolghan milletlerning içidin çıkqan we tatlik canlerini ottirgha tikip koyup erkinlik we öz militining hörliki üçün köreş kılişni mexet kılghan halda dünyanıng her kaysi jaylarighagha tarkalghan kehriman jigitlerning öz jutlerini bisiwalghan düşmenlerge karşhi bir ortak nuktida hemkarlişişi, birbirlirighe her cihettin bolmisun yardem berişleri cihat yolida bekmu paydiliq bir amil bolidu dep oylaymiz.
Müsteqilliqimizni kolgha keltürüp ay-yultuzluq kök bayraqni tengri taglerida cawlan kılduriş üçün,söyümlük jutimiz Sherqiy Türkistangha karita karangu niyet kütmigen döletlerning xadimleri we helqleri bilen yahşi münasivetlerni bağlap her kaysi yol bilen bolmisun dünya boyiçe erkinlik körişimizni kanat yaydurişimiz, kolimizda millitimizni uluq mehsetqe yetküzidiğan intayin çong bir koral bolidu…

XITAY HÖKÜMİTİ SHERQİ TÜRKİSTAN TARİXİNİ

BURMİLASH ALDİDA

2005-2. Ay

1949 da wetinimizni wehşilerçe besiwalgan xıtay zolmigerliri uyghur xelqini soraqsiz sual-siz qolga elip turmiga tashlash, khanhorluk bilen öltürüş, ketliamlerge uçritiş, xıtay ölkisidin her küni poyiz qhatarliri bilen onminglap xıtay köçmenlirini toşup wetinimizge orunlaşturuş, her mehelle koçilarda tughut çekleş ponkitlerini eçip zoruwanliq bilen uyghur ayallarining “ana” boluş hoquqini kolidin tartiwelish arqilik Uyghur nupusini az sangha çüşürüp kıska waqit içide xelqimizni her terepligin atsimilasiye kılishtin taşkiri, bügenki künde igellengen hewerlerge qarighanda dünya jamaetçilikining beşini kaydurup, xıtay xeligerlikining bir tezahüri bolghan yalghan melumat beriş yoligha keriwatkanlikini anglawatimiz.
1-Féwral 2005 tarixide tajawuzci Xıtay hökümiti Sherqi Türkistan omomiy tarixini özleri bilgençe burmilap yengidin yeziş karari aldi. “Shijiang (Sherqi Türkistan) Omomiy Tarixini yezish hey’iti yighini” nhayti çong ehemmiyet bilen eçilghan bolup, bu yighinga katnasqan Wanng Lechüen mundaq digen: “Shinjiang (Sherqi Türkistan) tarixi birlikke kelgen köp millet-lik dölitimiz tarixining muhim bir terkibiy qismi bolsimu, emma hazirghiche, Sinjiang (Sherqi Türkistan) mupessel bayan qilinghan ilmiy eser bolmay kelgenidi, bu hal Sinjiangning (Sherqi Türkistan) tez tereqqiy qiliwatqan ijtimaiy ehwali bilen mas kelmeytti. Hazir bolsa tarixiy realliqni asas qilish, ilmiy izdinish arqiliq Sinjiang (Sherqi Türkistan) tarixidiki zor tarixiy mesililer we nezeriyiwiy mesililerni toghra sherlesh lazim. Sinjiang (Sherqi Türkistan) tarixi mesilisi bir jiddiy siyasiy mesile, chegra ichi we sirtidiki bölgünchi küchlerning eng mühim wasitilirining biri. Sinjiang (Sherqi Türkistan) tarixini burmilash arqilik bölüwelish, Sinjiang weten chong ailisidin bölüp chikiriwilishqa tarixiy asas tepishqa urunishtin ibaret. Shunga, men Shinjiangning (Sherqi Türkistan) qedimdin bu yan Jungxua milletliri chong ailisning bir ezasi ikenlikini küchlük deliller bilen otturiga koyush mexsitide…”
Bir Uyghur okuguçisining “Seddi Çin Sepilini nime üçün yassighan?” dige